Açık Uçlu Oyuncak Ne Demektir?

Çocuğun eline bir oyuncak verdiğinizde genellikle iki şeyden biri olur:Oyuncak ya çocuğa ne yapması gerektiğini söyler ya da hiçbir şey söylemez.

“Açık uçlu oyuncak” dediğimiz kavram tam olarak burada başlar.

Son yıllarda bu terim daha sık duyuluyor. Peki gerçekten ne anlama geliyor? Neden bazı oyuncaklar açık uçlu olarak tanımlanırken bazıları değil? Ve bu fark çocuğun gelişimi açısından neden önemlidir?

Bu yazıda açık uçlu oyuncağı sade ve net bir çerçevede ele alacağız.

Açık Uçlu Oyuncak Nedir?

Açık uçlu oyuncak, tek bir doğru kullanım biçimi olmayan oyuncaktır.Belirli bir senaryoya, tek bir sonuca ya da sabit bir kurguya bağlı değildir.

Çocuk o oyuncakla:

• istediği gibi oynayabilir,
• farklı amaçlarla kullanabilir,
• oyunu her seferinde yeniden kurgulayabilir.

Bir ahşap blok bugün köprü olur, yarın ev, ertesi gün bir hayvan barınağı. Oyuncak değişmez; oyun değişir.

Açık uçlu oyuncakta sınır, oyuncağın tasarımından değil, çocuğun hayal gücünden gelir.

Kapalı Uçlu Oyuncakla Farkı Nedir?

Kapalı uçlu oyuncak genellikle tek bir hedefe yöneliktir.Bir düğmeye basılır, ses çıkar.Bir parçayı doğru yere koyarsanız ışık yanar.Bir senaryo başlar ve belirli bir şekilde ilerler.

Çocuk burada daha çok verilen sistemi takip eder.

Açık uçlu oyuncakta ise sistem hazır değildir.Çocuk sistemi kurar.

Bu fark küçük görünür ama düşünme biçimini değiştirir.

Kapalı uçlu oyun “doğruyu bulma” üzerine kuruludur.Açık uçlu oyun ise “olasılık üretme” üzerine.

Açık Uçlu Oyuncak Çocuğa Ne Kazandırır?

Açık uçlu oyuncakların değeri, verdikleri cevapta değil; sordurdukları sorudadır.

• “Bunu başka nasıl kullanabilirim?”
• “Burayı yıkılırsa nasıl yeniden kurarım?”
• “Bu parça başka ne olabilir?”

Bu sorular:

• problem çözme becerisini,
• esnek düşünmeyi,
• planlama yetisini,
• hayal gücünüdestekler.

Önemli olan sonuç değil, süreçtir.

Bir kule devrildiğinde oyun bitmez.Aksine yeniden başlar.

Neden Bazı Çocuklar Açık Uçlu Oyunda Zorlanır?

Bazı çocuklar açık uçlu oyuncakla karşılaştığında kısa sürede sıkılabilir.“Bununla ne yapacağım?” diye sorabilir.

Bu genellikle çocuğun yetersizliğinden değil, alışkanlıktan kaynaklanır.

Uzun süre yönlendirilmiş, senaryosu hazır oyunlara maruz kalan çocuk, serbest kurgu karşısında önce duraksayabilir.

Bu duraklama aslında düşünmenin başladığı yerdir.

Bir süre sonra oyun kendi akışını bulur.

Ebeveynin Rolü Nedir?

Açık uçlu oyunda ebeveynin temel rolü yön vermek değil, alan açmaktır.

• Oyunu hemen tarif etmemek
• “Şöyle yap” dememek
• Hemen müdahale etmemek

Çocuk bazen sessizce dener.Bazen bozar.Bazen hiçbir şey yapmadan parçaları elinde çevirir.

Bu da oyunun bir parçasıdır.

Her boşluk doldurulmak zorunda değildir.

Açık Uçlu Oyuncak Neden Önemlidir?

Çünkü gelecek, tek doğru cevabı ezberlemekten çok;farklı ihtimallerle rahat edebilme becerisiyle kurulur.

Açık uçlu oyuncak çocuğa hazır sonuç vermez.Alan bırakır.

O alanın içinde çocuk yalnızca bir yapı kurmaz;kendi düşünme biçimini de inşa eder.

Ve bu, oyundan daha kalıcıdır.